Orgelmakers sinds 1947

Vader en zoon Nijsse: orgelmakers en causeurs

De geschiedenis van orgelmakerij Nijsse en zoon in het kleine dorp Oud-Sabbinge begon officieel in 1938 toen oprichter Adriaan Nijsse zich liet inschrijven bij de Kamer van Koophandel in Goes. Hij was als bijna alle jongens in de arbeidersstand voorbestemd om in de landbouw te werken. ‘Arjaon’, zoals een Adriaan in de streek algemeen wordt genoemd, zag dat niet zo zitten. Zijn grote inzicht verschafte hem ook mogelijkheden om te ontsnappen aan het bestaan van landarbeider.

Schilderijen van stichter Adriaan Nijsse

De stichter van het orgelbedrijf werd geboren aan de Ring in Oud Sabbinge en heeft daar zijn hele lange leven gewoond. Het gezin (Arjaan had vijf broers en twee zussen) was arm. Hij kon daar boeiend over vertellen. Op YouTube staan enkele filmpjes van een minuut of negen waarop dat is terug te horen. Dankzij het Zeeuws Documentatie Centrum, waar gesprekken met hem zijn opgenomen zijn ook veel belevenissen bewaard op geluidsbanden.

imk-nijsse1.jpg - Rene Nijsse

Voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog begon Adriaan te zinnen op andere bestaansmiddelen. Hij kon goed tekenen en ging daarmee de boer op. Letterlijk, want hij schilderde de boerderijen op linnen en verdiende daar aan. In 1938 liet hij zich als ondernemer registreren bij de Kamer van Koophandel. Daarom wordt dat jaar als het stichtingsjaar aangenomen voor het huidige orgelbedrijf.

Arjaan was ook handig in het repareren van harmoniums. En toen het kerkorgel van de Gereformeerde Gemeente in Wolphaartsdijk mankementen vertoonde kon hij ook daar uitkomst bieden. Dat was mede de aanzet tot de orgelmakerij.

pao-video1.jpg - Rene Nijsse

Arjaan Nijsse: "Wie ziek werd, stierf."

1ie-video2.jpg - Rene Nijsse

Arjaan Nijsse: "Mijn werkgoed lag gereed."

ujw-diever.jpg - Rene Nijsse

Harm Hoeve en Noortje van Middelkoop - Kruiskerk Diever

In de beginjaren was nog volop voelbaar dat de Nederlandse samenleving verzuild was tot op het bot. Zo zag Arjaan een klus aan een orgel in een rooms-katholieke kerk voorbij gaan omdat hij protestants was, namelijk lid van de Gereformeerde Gemeente en later van Nederlandse Hervormde Kerk. De beoogde katholieke opdrachtgeefster sprak: ,,Jammer dat je protestant bent. Je komt nu ook niet in de hemel, als je katholiek was wel!”

Het tekenen verschafte in de eerste jaren een mooie inkomstenbron naast werk in de landbouw. Na verloop van tijd kon Arjaan zich geheel richten op tekenen en het repareren van (kerk)orgels. Vanaf 1973 begon de firma met nieuwbouw. Het eerste orgel werd gebouwd in een kerk in Katwijk aan Zee, het laatste nieuw gebouwde orgel doet sinds drie jaar dienst in Drenthe.

De orgelmakerij wordt tegenwoordig gerund door zoon Rene, evenals zijn vader vlot van de tongriem gesneden. Hij kan als een vakman worden beschouwd, want je mag niet zomaar het nieuwe orgel bouwen voor de kerk in Kampen waar de befaamde organist KlaasJan Mulder speelde.

 

De laatste jaren blijft het werk beperkt tot restauratie en onderhoud. Had de firma in 1980 35 orgels in onderhoud, nu zijn dat er 450. Rene: „Wekelijks worden drie kerken onttrokken aan de eredienst. Nieuwbouw van kerkorgels wordt zeldzaam. Zodoende halveerde de werkgelegenheid in de orgelbouw de afgelopen twintig jaar naar 150 arbeidsplaatsen.”

ans-kampen.jpg - Rene Nijsse

Retour Kampen

Rene is zelf gepokt en gemazeld in de orgelbouw en de kerkmuziek. Hij is organist bij de Maranathakerk in Goes, de Geerteskerk in Kloetinge,de Hervormde kerk in Wilhelminadorp en de Sint Nicolauskerk in Wolphaartsdijk. Na orgelles te hebben gekregen van oom Bert, een broer dus van vader Arjaan, volgde hij nog twaalf jaar onderricht bij de befaamde Kees van Eersel. Zo’n muzikaal fundament komt natuurlijk uitstekend van pas bij het vak van orgelmaker. Een goed muzikaal gehoor is daarbij de facto onmisbaar.

Zelf ben ik regelmatig aanwezig wanneer Rene het orgel stemt van de Eben Haezerkerk in Nieuwland of er onderhoudswerk aan verricht. Je staat er dan als relatieve leek van te kijken hoe zo’n vakman in staat is om in rap tempo een orgel weer in een zuivere stemming te brengen.

Maar dat is de conclusie van een amateur. Daarom hier nog het commentaar van organist Harm Hoeve. Hij schreef bij een opname uit 2012 van het nieuwe orgel van de Kruiskerk in Diever: ,,Ondanks de minimale akoestiek in deze kerk klinkt het orgel geweldig mooi. Een knap staaltje werk van de Zeeuwse orgelbouwer René Nijsse.”

Voorheen hebben meer Zeeuwse bedrijven orgels gebouwd, waaronder de firma Dekker in Goes. De laatste decennia is de firma Nijsse de enige resterende orgelmakerij in de provincie. Het is te hopen dat dit specifieke vakgebied lang voor Zeeland behouden mag blijven.

7yw-nijsse2.jpg - Rene Nijsse
0ns-open_hof_2014_038.jpg - Rene Nijsse

Maranathakerk Goes

a3a-kloetinge-2015_011.jpg - Rene Nijsse

Geerteskerk Kloetinge

jqz-wolphaartsdijk-2016_008.jpg - Rene Nijsse

Nicolauskerk Wolphaartsdijk

Bron: PZC 2013, artikel van Willem Staat.

1 januari 2015: Een zeer droevige dag voor de Protestantse Gemeente te Hoek. Het meer dan 100 jaar oude kerkgebouw gaat in vlammen op en de kerk is geheel vernield. In de kerk stond een orgel van de firma Van der Kley uit Rotterdam. Het orgel was in 1986 uitgebreid met een 2de klavier door Kaat en Tijhuis. Al meer dan 20 jaar hadden we dit orgel in onderhoud. Het is voor het eerst in onze loopbaan als orgelmakers dat we dit meemaken.

 

Neem contact op

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Contactformulier

Ontwerp en realisatie: Mecano.nl